Şubat 2007
 
Toros Sediri - Lübnan Sediri (Cedrus Libani)
Genel yayılış ülkemizde Toros Dağları üzerinde 1200-2000 metreler arasında yapar ve Hatay Amanos Dağları üzerinden Lübnan’a uzanır. Lübnan bayrağı üzerinde gördüğümüz ağaç resmi Lübnan Sedirini temsil eder. Neslinin tükenmesi nedeniyle, bugün

Lübnan hükümeti’nin başvurusu üzerine Paris yakınlarındaki Saint Louis Politeknik Merkezi’nde Lübnan Sedirleri tüpte yetiştiriliyor. Yetiştirilen sedir fideleriyle yüz yıllar önce Lübnan Dağlarında doğal yayılış gösteren sedir ormanları yeniden yaratılmaya çalışılıyor.

Lübnan sediri 40 metre boy, 2 metre gövde çapı yapabilen, kalın dallı görkemli bir ağaçtır. Gençlikte piramidal bir tepeye sahiptir, ileri yaşlarda tepe formu bozulur ve yayvanlaşır (karakteristik özelliği). Gövde kabuğu koyu gri renkte, gençlikte ince, düz, yaşlı ağaçlarda kalın, derin çatlaklı ve ufak levhalar halinde pulludur. Gövde ile 90 derecelik açı yapan yan dallar gençlikte yukarı doğru yönelir, ileri yaşlarda ise tamamıyla yatay duruma geçer. Herdem yeşil iğne yaprakları koyu yeşil renkte, sert, sivri ve batıcıdır. İğne yapraklar 1,5-3,5 cm. boyunda ve 1 mm. genişliğinde olup, 30-40 adeti bir arada toplanarak rozet yaprak yapar. Çiçekleri Eylül- Ekim ayında olgunlaşır. Erkek çiçekler silindirik yapıda, 3-5 cm. boyunda, koyu sarı renkli, dik duran kozalakçık halinde olup, kısa sürgünler üzerinde yer alır. Dişi çiçekleri ise nohut büyüklüğünde ve yeşil renktedir, 26 ayda olgunlaşarak dik duran, fıçı biçiminde kısa ve kalın saplı bir kozalağa dönüşür. Kozalakları 8-12 cm. boyunda, 4 cm. çapındadır. Boz kahverengi, yelpaze şeklindeki kozalak pulları odunsudur. Kozalak olgunlaşınca ve özellikle yağmurla ıslanınca pullar dağılır, sürgünler üzerinde eksenleri kalır. Tohumları büyük kanatlı (2,5 cm.), sivri uçlu ve bol reçinelidir.

Eterik yağlı ve güzel kokulu kıymetli odunları çok dayanıklı olup, eski çağlarda birçok kutsal binanın yapımında kullanılmıştır: Hz. Süleyman Sarayı, Efes’teki Diana Tapınağı, Gordion Kral Mezarı vb.

Yakın geçmişte, 1. Dünya Savaşı’nda ise, Toros Dağları ve Lübnan’daki sedir ağaçları buharlı trenlerin ocaklarında yakacak olarak kullanılmıştır.

 

Kaynakça: Mataracı T., Ağaçlar, TEMA Vakfı Yayın No:39

 

TEMA Vakfı